XAMPP Kurulumu: Yerelde PHP ve MySQL

01XAMPP Nedir, Ne İşe Yarar?

XAMPP, bilgisayarınıza tek kurulumla Apache web sunucusu, PHP, MariaDB veritabanı ve phpMyAdmin yönetim panelini getiren ücretsiz bir paket. Amaç, PHP ile geliştirilen bir siteyi internete çıkarmadan önce kendi bilgisayarınızda, yani localhost üzerinde çalıştırmaktır.

Paketin adı içeriğinden gelir: X (çapraz platform), Apache, MariaDB/MySQL, PHP ve Perl. Güncel XAMPP sürümlerinde veritabanı olarak MariaDB gelir; MariaDB, MySQL ile büyük ölçüde uyumludur ve kontrol panelinde hâlâ MySQL adıyla görünür.

XAMPP öğrenmek, küçük denemeler yapmak ve bir projeyi hızla ayağa kaldırmak için idealdir. Birden çok projede farklı PHP sürümleri gerekiyorsa ya da canlı sunucuyla birebir aynı ortam istiyorsanız container tabanlı bir yapı daha esnektir; bunu Docker kurulumu rehberimizde anlattık.

02Kurulumdan Önce Dikkat Edilecekler

XAMPP'ı yalnızca resmî adres olan apachefriends.org üzerinden indirin. Sitede birkaç sürüm listelenir; aralarındaki temel fark içerdikleri PHP sürümüdür. Çalışacağınız projenin istediği PHP sürümüne en yakın paketi seçin.

Windows'ta kurulumu C:\xampp gibi kök dizine yakın bir klasöre yapın. Program Files klasörü, Windows'un kullanıcı hesabı denetimi (UAC) nedeniyle yazma izni sorunlarına yol açar; kurucu da bu konuda uyarı gösterir.

• Bilgisayarınızda ayrıca kurulu bir MySQL hizmeti ya da IIS varsa port çakışması yaşanabilir; aşağıdaki hata bölümüne göz atın.
• Antivirüs ya da güvenlik duvarı ilk başlatmada Apache ve MySQL için izin isteyebilir; yalnızca özel ağlar için izin verin.
• XAMPP geliştirme amaçlıdır; varsayılan ayarlarıyla canlı sunucu olarak kullanılmamalıdır.

03Windows'ta XAMPP Kurulumu

Windows kurulumu birkaç ekrandan oluşur ve varsayılan seçimler çoğu kullanıcı için yeterlidir.

1. İndirdiğiniz kurucuyu yönetici olarak çalıştırın; UAC uyarısını okuyup devam edin.
2. Bileşen ekranında Apache, MySQL, PHP ve phpMyAdmin'in seçili olduğundan emin olun; FileZilla, Mercury ve Tomcat gibi bileşenlere ihtiyacınız yoksa işareti kaldırın.
3. Kurulum klasörü olarak C:\xampp seçin.
4. Kurulum bitince XAMPP Control Panel'i açın; Apache ve MySQL satırlarındaki Start düğmelerine basın.
5. Her iki satır da yeşile döndüğünde tarayıcıda http://localhost adresini açın; XAMPP karşılama sayfası görünmelidir.

04Linux ve macOS'ta XAMPP

Linux sürümü .run uzantılı bir kurucu olarak gelir ve /opt/lampp klasörüne kurulur. Kurucuyu çalıştırılabilir yapıp yönetici yetkisiyle başlatmanız yeterlidir. Kurulumdan sonra servisler lampp betiğiyle yönetilir; web dosyaları /opt/lampp/htdocs klasöründe durur.

macOS için de bir paket sunulur ancak Mac kullanıcıları arasında Homebrew ile ayrı ayrı kurulan PHP ve MariaDB ya da Docker daha yaygındır. Hangi yolu seçerseniz seçin, mantık aynıdır: web sunucusu, PHP ve veritabanı birlikte çalışır.

chmod +x xampp-linux-*-installer.run
sudo ./xampp-linux-*-installer.run

# Servisleri yönetme
sudo /opt/lampp/lampp start
sudo /opt/lampp/lampp status
sudo /opt/lampp/lampp stop

05İlk PHP Sayfasını Çalıştırma

Apache, htdocs klasöründeki dosyaları sunar. Windows'ta bu klasör C:\xampp\htdocs, Linux'ta /opt/lampp/htdocs yolundadır. İçinde deneme adlı bir klasör açıp aşağıdaki dosyayı index.php adıyla kaydedin.

Tarayıcıda http://localhost/deneme/ adresini açtığınızda PHP'nin sürümünü, yüklü eklentileri ve php.ini konumunu gösteren uzun bir tablo görürsünüz. Bu tablo, kurulumun doğru çalıştığını gösterir; işiniz bitince dosyayı silin, çünkü sunucu hakkında ayrıntılı bilgi açığa çıkarır.

<?php
phpinfo();

PHP'yi terminalden kullanmak

XAMPP'ın PHP'sini komut satırından ve Composer ile kullanmak için C:\xampp\php klasörünü PATH'e ekleyin. Ardından yeni bir terminalde php -v komutunu çalıştırın. Bağımlılık yönetimini Composer kurulumu rehberimizde adım adım anlattık.

C:\xampp\php\php.exe -v

06XAMPP MySQL ve phpMyAdmin Ayarları

Tarayıcıda http://localhost/phpmyadmin adresini açarak veritabanlarınızı yönetebilirsiniz. Soldaki menüden Yeni seçeneğiyle veritabanı oluşturun, karakter seti olarak utf8mb4_unicode_ci ya da utf8mb4 ailesinden bir karşılaştırma seçin; Türkçe karakterler ve emojiler sorunsuz saklanır.

XAMPP'ta veritabanının root kullanıcısının şifresi varsayılan olarak boştur. Yalnızca kendi bilgisayarınızda çalışsanız bile bir şifre belirlemek ve projeleriniz için ayrı kullanıcılar açmak iyi bir alışkanlıktır. Şifreyi değiştirdikten sonra phpMyAdmin'in bağlanabilmesi için config.inc.php dosyasındaki şifre satırını da güncellemeniz gerekir.

• phpMyAdmin şifre ayarı Windows'ta C:\xampp\phpMyAdmin\config.inc.php dosyasındadır.
• Kullanıcılar, yetkiler ve SQL komutlarının ayrıntısı için MySQL kurulumu rehberimize bakın.

CREATE DATABASE proje CHARACTER SET utf8mb4 COLLATE utf8mb4_unicode_ci;
CREATE USER 'proje_kullanici'@'localhost' IDENTIFIED BY 'guclu-bir-sifre';
GRANT ALL PRIVILEGES ON proje.* TO 'proje_kullanici'@'localhost';
FLUSH PRIVILEGES;

07Apache Başlatma Hatası ve Port Sorunları

XAMPP'ın en bilinen sorunu, Apache'nin Start düğmesine basılınca kısa süre yeşile dönüp yeniden kapanmasıdır. Kontrol panelinin alt kısmındaki kayıt penceresi çoğunlukla nedeni yazar: Port 80 in use ya da Port 443 in use. Bu, portu başka bir programın tuttuğu anlamına gelir; IIS, başka bir web sunucusu ya da bazı sanallaştırma ve iletişim programları buna yol açabilir.

Portu kimin kullandığını bulma

Komut İstemi'ni yönetici olarak açın ve aşağıdaki komutları çalıştırın. İlk komut portu kullanan işlemin numarasını (PID), ikincisi o işlemin adını gösterir.

netstat -ano | findstr :80
tasklist /FI "PID eq 1234"

Apache portunu değiştirme

Çakışan programı kapatamıyorsanız Apache'yi başka bir portta çalıştırın. Control Panel'de Apache satırındaki Config düğmesinden httpd.conf dosyasını açıp aşağıdaki satırları değiştirin; ardından siteyi http://localhost:8080 adresinden açın. 443 çakışıyorsa aynı işlemi httpd-ssl.conf dosyasında yapın.

Listen 8080
ServerName localhost:8080

Listen 4433
<VirtualHost _default_:4433>

MySQL başlamıyor

3306 portunu bilgisayarda ayrıca kurulu bir MySQL hizmeti kullanıyor olabilir; hizmeti durdurun ya da my.ini dosyasında port değerini 3307 gibi bir sayıya çevirin. “MySQL shutdown unexpectedly” hatasında önce mysql\data klasörünün yedeğini alın ve hata kaydını okuyun; veri dosyalarını rastgele silmek veritabanlarınızı kalıcı olarak bozabilir.

08Yerelden Canlı Siteye

XAMPP'ta çalışan bir site, canlı sunucuya taşındığında farklı davranabilir: PHP sürümü, eklentiler, dosya izinleri ve veritabanı ayarları değişir. Bu yüzden canlıya geçmeden önce sunucudaki PHP sürümünü yerelde de kullanmak, veritabanı bağlantı bilgilerini koddan ayrı bir yapılandırma dosyasında tutmak önemlidir.

Canlıda ise önbellek, sıkıştırma ve görsel optimizasyonu gibi ayarlar sayfa hızını belirler; bu konuları hız ve performans yönetimi hizmetimizde ele alıyoruz. Yerel denemelerden profesyonel bir kurumsal web sitesi ya da e-ticaret altyapısı kurmaya geçtiğinizde, sunucu ve güvenlik tarafını uzman bir ekibe bırakmak zaman kazandırır.

Diğer yerel geliştirme rehberleri için kurulum rehberleri kategorisine göz atabilirsiniz.