DNS Nedir? A, CNAME ve MX Kayıtları
Alan adının sunucuya nasıl yönlendiğini, A, CNAME, MX ve TXT gibi temel DNS kayıtlarını, TTL ve yayılım süresini örneklerle açıklıyoruz.
Aurora YazılımEditör ekibi
6 dk okuma
DNS (Domain Name System), alan adlarını sunucuların IP adreslerine çeviren küresel bir adres defteridir. Tarayıcıya firmaniz.com yazdığınızda DNS, bu adın hangi IP adresindeki sunucuda durduğunu bulur. Web sitesi için A ve CNAME, e-posta için MX, doğrulama ve güvenlik için TXT kayıtları kullanılır.
DNS Ne İşe Yarar?
İnternetteki her sunucunun 203.0.113.10 gibi sayısal bir IP adresi vardır. İnsanlar için bu sayıları hatırlamak zordur; DNS, akılda kalan alan adlarını bu sayılara çevirerek interneti kullanılabilir kılar. Telefon rehberine benzetebilirsiniz: isme bakarsınız, numara gelir.
DNS yalnız web sitesini göstermez. Postaların hangi sunucuya teslim edileceğini, alan adının hangi hizmetlere ait olduğunu doğrulayan kodları ve e-posta güvenlik politikalarını da DNS kayıtları taşır. Bu yüzden bir DNS hatası siteyi, e-postayı ya da ikisini birden durdurabilir.
Bir DNS Sorgusu Nasıl Çalışır?
Tarayıcıya bir adres yazdığınızda arka planda milisaniyeler süren bir zincir çalışır. Yanıtlar her adımda önbelleğe alındığı için çoğu sorgu bu zincirin tamamını yürümeden sonuçlanır.
- Tarayıcı ve işletim sistemi önce kendi önbelleğine bakar.
- Yanıt yoksa soru, internet sağlayıcınızın ya da seçtiğiniz çözümleyici (resolver) sunucuya gider.
- Çözümleyici kök sunuculara sorar; kök sunucular .com ya da .tr gibi uzantının sunucularını gösterir.
- Uzantı sunucusu, alan adının yetkili nameserver'larını bildirir.
- Yetkili nameserver gerçek kaydı (örneğin IP adresini) verir; çözümleyici bu yanıtı belirlenen süre boyunca saklar ve tarayıcıya iletir.
DNS Kayıtları Nelerdir?
Bir alan adının DNS kayıtları bir bölge (zone) dosyasında tutulur. Her kayıt bir ad, bir tür, bir değer ve bir TTL süresinden oluşur. Aşağıdaki tablo en sık kullanılan türleri özetler.
| Kayıt | Görevi | Örnek değer |
|---|---|---|
| A | Adı IPv4 adresine bağlar | 203.0.113.10 |
| AAAA | Adı IPv6 adresine bağlar | 2001:db8::10 |
| CNAME | Adı başka bir ada yönlendirir | www → firmaniz.com |
| MX | Postaların teslim edileceği sunucu | 10 mail.firmaniz.com |
| TXT | Serbest metin: SPF, DKIM, doğrulama kodları | v=spf1 include:... ~all |
| NS | Alanın yetkili nameserver'ları | ns1.saglayici.com |
| CAA | Hangi kuruluşların SSL sertifikası verebileceği | 0 issue letsencrypt.org |
| SRV | Belirli bir hizmetin sunucu ve portu | Telefon, sohbet hizmetleri |
A ve AAAA Kaydı
A kaydı, alan adını sitenin barındırıldığı sunucunun IPv4 adresine bağlar ve web sitesinin temel kaydıdır. AAAA kaydı aynı işi IPv6 adresi için yapar. Hosting değiştirdiğinizde güncellemeniz gereken kayıt genellikle budur.
CNAME Nedir?
CNAME, bir adı IP yerine başka bir alan adına bağlar. www.firmaniz.com adresini firmaniz.com adresine ya da bir mağaza alt alan adını hizmet sağlayıcınızın verdiği adrese yönlendirmek için kullanılır. Hedefin IP'si değişse bile CNAME'i güncellemeniz gerekmez.
Önemli kural: kök alan adında (firmaniz.com) CNAME kullanılamaz ve CNAME olan bir adın başka kaydı olamaz. Bazı DNS sağlayıcıları bu sınırı ALIAS ya da CNAME düzleştirme gibi özelliklerle aşar.
MX Kaydı
MX kaydı, alan adınıza gelen e-postanın hangi sunucuya teslim edileceğini söyler. Önündeki öncelik sayısı küçük olan sunucu önce denenir. Yanlış ya da eksik bir MX kaydı, sitenin çalışmasına rağmen postaların gelmemesine yol açar; kurulum adımlarını kurumsal e-posta kurulumu yazısında anlattık.
TXT Kaydı
TXT kayıtları makinelerin okuyacağı serbest metin taşır. Google Search Console ya da e-posta sağlayıcısının alan adı doğrulaması, SPF gönderici listesi, DKIM imza anahtarı ve DMARC politikası bu kayıtlarla tanımlanır.
Örnek Bir DNS Bölgesi
Tipik bir kurumsal sitenin DNS bölgesi aşağıdaki gibi görünür. Site bir sunucuda, e-posta başka bir sağlayıcıda çalışır ve ikisi birbirini etkilemez. Örnekteki IP adresleri belgelendirme için ayrılmış aralıklardandır. Yeni bir web tasarımı projesinde bu tabloyu yayından önce hazırlamak, geçiş gününü sorunsuz kılar.
firmaniz.com. 3600 IN A 203.0.113.10
firmaniz.com. 3600 IN AAAA 2001:db8::10
www.firmaniz.com. 3600 IN CNAME firmaniz.com.
firmaniz.com. 3600 IN MX 10 mail.firmaniz.com.
mail.firmaniz.com. 3600 IN A 203.0.113.20
firmaniz.com. 3600 IN TXT v=spf1 mx ~all
firmaniz.com. 3600 IN CAA 0 issue letsencrypt.orgTTL ve DNS Yayılımı
TTL (Time To Live), bir kaydın çözümleyiciler tarafından kaç saniye önbellekte tutulacağını belirtir. 3600 değeri bir saat demektir. TTL uzun olduğunda sorgular hızlı yanıtlanır ve nameserver'lara yük azalır; ama yaptığınız değişiklik de o süre dolana kadar herkese ulaşmaz.
Halk arasında DNS yayılımı denen bekleme süresi aslında bu önbelleklerin dolmasıdır. Bir A kaydını değiştirdiğinizde bazı ziyaretçiler yeni sunucuyu hemen görür, bazıları eski TTL dolana kadar eski sunucuya gitmeye devam eder. Nameserver değişikliklerinde uzantı sunucularının önbelleği de devreye girdiği için süre daha uzun olabilir.
Taşıma Öncesi TTL İpucu
Sunucu değiştirmeden bir gün önce ilgili kayıtların TTL'ini 300 saniye gibi kısa bir değere indirin. Geçiş günü kaydı güncellediğinizde değişiklik dakikalar içinde yayılır; her şey yolunda gidince TTL'i eski değerine döndürün. Sunucu taşıma sürecinin tamamı için hosting taşıma rehberine bakabilirsiniz.
DNS Kayıtları Nasıl Sorgulanır?
Bir kaydın dünyaya nasıl göründüğünü komut satırıyla kontrol edebilirsiniz. Windows'ta nslookup, macOS ve Linux'ta dig hazır gelir. Belirli bir çözümleyiciye sormak, yerel önbellek kaynaklı yanılgıları önler.
nslookup firmaniz.com
nslookup -type=MX firmaniz.com
nslookup -type=TXT firmaniz.com 1.1.1.1
ipconfig /flushdnsdig +short A firmaniz.com
dig +short MX firmaniz.com
dig +short NS firmaniz.com
dig @8.8.8.8 +short TXT firmaniz.comDNS ve Site Hızı
Her yeni ziyarette tarayıcının ilk işi DNS sorgusudur; yavaş yanıt veren bir nameserver, sayfa daha yüklenmeye başlamadan gecikme ekler. Küresel ağa sahip DNS sağlayıcıları sorguları ziyaretçiye yakın noktadan yanıtlayarak bu süreyi kısaltır.
Sayfada farklı alan adlarından çağrılan her font, betik ya da görsel ek bir DNS sorgusu demektir. Üçüncü taraf kaynakları azaltmak ve gerekli olanlar için önceden bağlantı ipuçları kullanmak, hız ve performans yönetimi çalışmalarında küçük ama ölçülebilir kazançlar sağlar.
Sık Yapılan DNS Hataları
Rezervasyon, ilan ya da sipariş sistemi gibi alt alan adlarında çalışan sektörel yazılımlarda DNS ayarları özellikle önemlidir; panel, API ve web sitesinin her biri doğru kayda bağlanmalıdır. Yeni bir kurumsal web sitesi yayına alırken de bu kayıtların listesini çıkarıp saklamak ileride işinizi kolaylaştırır.
- Kayıtları yetkili olmayan bir panelde değiştirmek: nameserver'lar başka yeri gösteriyorsa değişiklik etkisiz kalır.
- Hosting taşırken MX kayıtlarını unutmak: site çalışır ama postalar durur.
- Kök alan adına CNAME eklemeye çalışmak.
- Birden fazla SPF kaydı oluşturmak; alan adı başına tek SPF olmalıdır.
- Alan adı transferinde eski DNS bölgesini yedeklememek; ayrıntılar domain transferi yazısında.
- Yönetim paneli hesabında iki adımlı doğrulama kullanmamak; DNS paneli ele geçirilirse tüm trafik başka yere çevrilebilir.
Sık Sorulan Sorular
01DNS değişikliği ne kadar sürede geçerli olur?
Kayıt değişiklikleri çoğu zaman dakikalar ile birkaç saat arasında yayılır; süreyi önceki TTL değeri belirler. Nameserver değişikliklerinde bu süre 24–48 saate kadar uzayabilir. Kendi bilgisayarınızda eski sonucu görüyorsanız yerel önbelleği temizleyip farklı bir çözümleyiciyle sorgulayın.
02Ücretsiz DNS çözümleyici kullanmalı mıyım?
Bilgisayarınızda ya da modeminizde Cloudflare (1.1.1.1) veya Google (8.8.8.8) gibi genel çözümleyicileri kullanmak bazı durumlarda daha hızlı ve tutarlı yanıt sağlar. Bu ayar yalnız sizin sorgularınızı etkiler; sitenizin DNS kayıtlarının nerede tutulduğuyla ilgisi yoktur.
03DNSSEC nedir, açmalı mıyım?
DNSSEC, DNS yanıtlarını dijital imzayla doğrulayarak sahte yanıt enjekte edilmesini zorlaştırır. Hem kayıt firmanız hem de DNS sağlayıcınız destekliyorsa açmak güvenliği artırır. Nameserver değiştirmeden önce kapatmayı unutmayın; aksi halde alan adı çözümlenmeyebilir.
DNS, alan adınızı siteye, e-postaya ve kullandığınız tüm hizmetlere bağlayan görünmez katmandır; birkaç temel kaydı tanımak sorunların çoğunu dakikalar içinde çözmenizi sağlar. Sitenizin altyapısını uçtan uca hızlandırmak için hız ve performans yönetimi hizmetimizi, işletmenize özel uygulamalar için yazılım çözümlerimizi inceleyin; DNS ayarlarında desteğe ihtiyacınız varsa bize ulaşın.
